Công thức nấu cao chè vằng nguyên chất tại nhà, đúng kiểu truyền thống

• Lá chè vằng khô (chè vằng sẻ) (Lá nhỏ, mỏng, phơi khô màu xanh nhẹ)
  500 gram
• Nước sạch (lần nấu 1) (Ngập mặt lá, gấp khoảng 6 lần)
  3000 ml
• Nước sạch (lần nấu 2) (Nấu tận thu dưỡng chất)
  2000 ml
• Nồi inox hoặc nồi đất (Dung tích 8 lít trở lên, không dùng nồi nhôm)
  1 cái
• Vải lọc hoặc rây mịn (Lọc bỏ bã lá)
  1 tấm
• Hũ thủy tinh có nắp (Đựng cao thành phẩm, phải sạch và khô)
  2 cái

Hướng dẫn cách làm

1

Sơ chế lá chè vằng

Lá chè vằng khô rửa qua 3-4 lần nước sạch để loại bỏ bụi bẩn và tạp chất, nước rửa cuối cùng phải trong vắt mới đạt. Chọn chè vằng sẻ (lá nhỏ, mỏng, gân lá rõ, phơi khô có màu xanh nhẹ) vì loại này chứa hàm lượng hoạt chất cao hơn chè vằng trâu (lá to). Sau khi rửa, ngâm lá trong nước sạch 15-20 phút cho lá nở mềm, giúp dược chất tiết ra dễ hơn khi nấu.

2

Nấu lấy nước cốt lần 1

Cho lá chè vằng đã sơ chế vào nồi inox hoặc nồi đất (không dùng nồi nhôm vì dược chất có thể phản ứng với nhôm, ảnh hưởng chất lượng cao). Đổ 3 lít nước sạch vào ngập mặt lá. Đun sôi trên lửa lớn, sau đó hạ lửa nhỏ liu riu. Hầm 4-5 giờ cho các hoạt chất (glycosid, flavonoid, alkaloid) tiết hết vào nước. Nước sẽ chuyển dần sang màu xanh đậm đặc trưng. Chắt lấy nước cốt qua vải lọc hoặc rây mịn vào nồi riêng. Giữ lại bã lá cho bước sau.

3

Nấu lấy nước cốt lần 2 và gộp

Đổ 2 lít nước sạch vào bã lá còn trong nồi. Đun sôi, hạ lửa nhỏ, hầm thêm 2-3 giờ để tận thu dưỡng chất còn lại trong bã. Chắt lọc nước cốt lần 2 qua vải lọc, gộp chung với nước cốt lần 1. Bỏ bã lá. Tổng nước cốt gộp khoảng 3-4 lít (một phần nước đã bốc hơi trong quá trình hầm).

4

Cô đặc thành cao chè vằng

Đổ toàn bộ nước cốt đã gộp vào nồi đáy dày. Đun trên lửa nhỏ, khuấy đảo liên tục bằng muôi gỗ hoặc muôi inox để tránh cháy đáy nồi. Cô đặc cho đến khi nước sánh đặc như mật ong, màu chuyển dần từ xanh đậm sang nâu đen, thể tích giảm còn khoảng 1/10 so với nước cốt ban đầu. Đây là bước khó nhất, cần kiên nhẫn và canh lửa: lửa lớn quá sẽ khiến cao bị cháy khét và mất dược tính, lửa nhỏ quá sẽ cô rất lâu. Kiểm tra cao đạt bằng cách nhỏ 1 giọt vào bát nước lạnh, giọt cao giữ nguyên hình tròn không tan ngay là đạt độ sánh.

5

Đóng hũ, bảo quản và cách pha uống

Để cao nguội bớt ở nhiệt độ phòng khoảng 30-40 phút. Cho cao vào hũ thủy tinh sạch và khô hoàn toàn (hũ còn ẩm sẽ khiến cao bị mốc nhanh). Đậy nắp kín, bảo quản nơi thoáng mát tránh ánh nắng trực tiếp, hoặc để trong tủ lạnh để dùng được 3-6 tháng. Cách pha uống: lấy 1 muỗng cà phê cao (khoảng 5g) hòa tan trong 200ml nước ấm (60-70°C), khuấy đều, uống 1-2 lần mỗi ngày.